Fyrir nokkrum dögum birti ég hér stuttan pistil um muninn á því að “kunna á gervigreind” og að vera gervigreindarlæs. Ég ætla að halda aðeins áfram með þetta þema hér.
Í töflunni fyrir neðan hef ég tekið saman nokkur samanburðarhæf dæmi Continue reading
“…líklegt megi teljast að fjöldi kennara á landinu sem telur sig búa yfir nokkuð góðum skilningi á gervigreind, og spunagreind sérstaklega, eftir að hafa fengið aðgang og fræðslu sem endaði fyrir aðeins um hálfu ári, er í dag illa upplýst um þá spunagreind sem nemendur þeirra eru að nota.”
Spunagreind, sú tegund gervigreindar sem flestir nota dagslega: ChatGPT, Google Gemini, Claude og CoPilot, hefur á skömmum tíma náð útbreiðslu sem er með eindæmum. Engin tækni í sögu mannkyns hefur breiðst út með álíka hraða. Nú er svo komið að spunagreind þykir sjálfsagt tól í mörgum störfum og hafa því margir fengið aðgang að einhverri slíkri tækni í gegnum sína vinnu. Sem dæmi hefur starfsfólk og fræðafólk HÍ aðgang að CoPilot, kennarar grunnskóla Reykjavíkur hafa aðgang að Google Gemini. Í mörgum tilvikum fylgir einhver fræðsla um notkun þessarar tækni en sumir kjósa að læra í gegnum fikt.
Margir hafa náð góðum tökum á spunagreind og geta nýtt hana á ábyrgan hátt í fjölbreyttum verkefnum. Telst það fólk þá vera gervigreindarlæst? Ekki endilega. Gervigreindarlæsi felst meðal annars í því að skilja hvernig spunagreind vinnur og hvernig hún getur nýst við ólíkar aðstæður. Útgáfur sem kennarar fá aðgang að í gegnum skóla sína hafa oftast aðra eiginleika en þær spunagreindir sem nemendur og aðrir geta nálgast ókeypis eða gegn gjaldi utan skólaumhverfisins. Þessi munur getur farið fram hjá kennara sem þekkir spunagreind fyrst og fremst af eigin reynslu í starfi. Hluti af gervigreindarlæsi kennara er því að átta sig á hvaða möguleika þeir sjálfir og nemendur þeirra hafa og meta hvaða þýðingu munurinn hefur fyrir kennslu, nám og námsmat.
TL;DR – Hvers vegna kallar stjórnmálafólk eftir lausnum sem vísindin segja að virki ekki? Í þættinum Torginu 10. febrúar 2026 mættust fræðin og stafrænt paník almennings. Umræður sýndu að lítil sem engin greining á vandanum hefur átt sér stað og rannsóknarniðurstöður um gagnsleysi síma- og samfélagsmiðlabanna voru hristar af höndum líkt og um hálfsannleik væri að ræða. Í þessari grein fjalla ég um: Gjánna milli vísinda og almenningsálits/stjórnmála: Af hverju rannsóknir á neikvæðum áhrifum banna voru hunsaðar í Torginu. Mýtuna um valdalausa notandann: Hvernig við getum í raun stýrt algrímunum í stað þess að láta þau stýra okkur. Leiðina fram á við: Nauðsyn þess að valdefla unga fólk okkar með dýpri skilnig á tækni og samskiptin við hana.
Fyrr í þessari viku var áhugavert málþing hjá HÍ þar sem voru kynntar nýlegar niðurstöður gagnöflunar og rannsókna á samfélagsmiðlanotkun ungs fólks. Því miður komst ég ekki á málþing en sótti þess í stað útsendingu Torgs þátts RÚV í Helgafellsskóla í Mosfellsbæ. Þar var til umræðu snjalltækja- og samfélagsmiðlanotkun ungs fólks og umræðu um að takmarka með einum eða öðrum hætti aðgengi ungs fólks að slíkri tækni. Það var margt áhugavert sem kom fram í umræðunum. En eitt og annað truflaði mig afskaplega. Fyrst fannst mér frekar ómerkilegt hjá sumum að draga í efa gildi nýlegrar rannsóknar sem fræðafólk í HR hefur framkvæmt, m.a. Inga Snæland, menntamálaráðherra. Hitt var, hvað virðist vera lítill vilji að greina áskorunina/vandann sem um ræðir áður en stokkið er fram með lausnir (sem umræddar rannsóknir gefa til kynna að muni ekki hafa tilætluð áhrif). Continue reading
TL;DR: Public discourse tends to treat generative AI (genAI) as a monolithic threat to be managed through avoidance or bans. Here, I use the concept of affordances to argue that these tools have already fundamentally transformed the environments in which students live and learn, making “opting out” an impossibility. The path forward lies in integrating genAI as an essential component of modern education, empowering teachers to lead the development of critical AI literacy and preparing youth to leverage the evolving capabilities of these tools to do more and to do better.
This weekend I attempted to watch Jake Tapper’s State of the Union on CNN. I have to admit that I didn’t make it all the way through. Not because the topic was unimportant, quite the opposite. It was because the discussion itself was so conceptually muddled that it was difficult to take it seriously. However, I have read the transcript of the entire episode since it was aired.
The episode focused on artificial intelligence, particularly in relation to children and young people. Questions about AI and learning featured prominently, and it was this that caught my attention because it connects with the primary focus of my research at the moment (especially AI literacy). What followed, however, was a discussion that exemplifies many of the core problems in today’s public discourse on AI.
There were two issues that particularly frustrated me:
In what follows, I want to unpack these two issues in some detail. While my critique is prompted by this specific episode of State of the Union, it is not directed at the program alone. Rather, it reflects my broader concerns about how the rapid development and diffusion of AI, and genAI in particular, is currently discussed in public, political and educational contexts. In my view, much of this discourse is not only superficial but actively misinformed. Continue reading
Recently, most of my work has been focused on AI in education, particularly genAI. There’s a lot to be said and a lot to be done and I’m hoping to get back into some blog action and start posting somewhat regularly here.
First up is what I would essentially call a position statement. I’ve been teaching courses on AI literacy. I like the concept of AI literacy as it encourages us to focus on the specific competences that are needed to navigate contemporary info landscapes. However, I’m not fond of the idea of introducing “yet, another literacy” to the vast, and overly complex, array of literacies that have emerged in recent years (I partly blame PISA for this). The notion that every little thing constitutes a “literacy” creates endless layers of complexities as each one seems to require a new curriculum to add to the already full plate of curricula. So, obviously, the question has come up (far too often for my liking), whether we now need a new AI literacy curriculum, in addition to the technology literacy, information literacy, media literacy, etc. curricula that we already have in most educational systems? I say, no. Continue reading
AI in education. It is, as we say in Icelandic “the topic of all topics” at the moment. Whether we like it or not, AI is here and is impinging on education and drastically changing the way people learn. No matter what is happening in schools regarding AI, we can be sure of one thing: students at all school levels are using AI and they are using it in ways that affects how they are learning and how they will learn in the future. So, like it or not, teachers have to deal with AI and probably the best way to deal with it, is to embrace it (anything else is really nothing more than a temporary fix). However, my sense is that a lot of teachers are delaying familiarising themselves with AI – for whatever reasons. I hear a lot of, “Oh, I know. I have to start looking into it. I’ll get around to it soon.” Soon, is probably too late. The rate of development of generative AI has been astonishing, to say the least. Any delays are likely to mean that the technology will have undergone significant changes between whenever “now” is and whenever “soon” will be. And, with each new iteration, the learning curve grows steeper…
I jumped on the generative AI train pretty much as soon as OpenAI started offering subscriptions to their ChatGPT, or early in 2023. I had been Continue reading
